TRWAJĄ PRACE TECHNICZNE NA STRONIE
Świętokrzyskie Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych im. Stanisława Staszica
2026 Rok Stanisława Staszica
Rok 2026, związany z 200. rocznicą śmierci Stanisława Staszica i ustanowieniem przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Roku Stanisława Staszica, jest dla naszego Stowarzyszenia momentem szczególnym.
Jako organizacja nosząca imię jednego z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia chcemy w tym czasie jeszcze mocniej przypominać jego dorobek: społeczny, naukowy, edukacyjny, obywatelski i gospodarczy.

Postać Stanisława Staszica od lat pozostaje ważną częścią tożsamości naszego Stowarzyszenia. Nie traktujemy jej wyłącznie jako historycznego patronatu. Widzimy w niej punkt odniesienia dla pracy społecznej, edukacyjnej i obywatelskiej: dla myślenia o rozwoju lokalnym, odpowiedzialności za wspólnotę, znaczeniu wiedzy oraz potrzebie łączenia historii z nowoczesnym działaniem.
Rok Stanisława Staszica 2026 traktujemy jako zobowiązanie do mądrego i współczesnego opowiadania o jego dorobku. Chcemy pokazywać Staszica nie tylko jako postać z podręcznika, lecz także jako człowieka czynu: reformatora, organizatora nauki, promotora przemysłu, badacza ziem polskich, społecznika i osobę głęboko zaangażowaną w sprawy publiczne.
Dlaczego Stanisław Staszic?
Stanisław Staszic należy do tych postaci, których działalność trudno zamknąć w jednej dziedzinie. Był pisarzem politycznym, filozofem, przyrodnikiem, geologiem, organizatorem nauki, urzędnikiem państwowym, rzecznikiem reform i pionierem rozwiązań społecznych.
Jego biografia pokazuje, że nowoczesność nie zaczyna się od deklaracji, lecz od konsekwentnej pracy: nad edukacją, gospodarką, instytucjami i wspólnotą.
Reformator i obywatel
Autor „Uwag nad życiem Jana Zamoyskiego” i „Przestróg dla Polski” należał do grona myślicieli, którzy wspierali reformę państwa i szukali praktycznych odpowiedzi na kryzys Rzeczypospolitej.
Uczony i badacz
Staszic prowadził badania geologiczne i geograficzne ziem polskich. Jego prace nad Karpatami, Tatrami i budową geologiczną kraju sprawiły, że określany jest jako ojciec polskiej geologii.
Organizator edukacji
Wspierał rozwój szkolnictwa, instytucji naukowych i nowoczesnych form kształcenia. Był zaangażowany między innymi w organizację Uniwersytetu Warszawskiego oraz Szkoły Akademiczno-Górniczej w Kielcach.
Staszic i region świętokrzyski
Dla naszego Stowarzyszenia szczególnie ważny jest świętokrzyski wymiar dziedzictwa Staszica. To właśnie z obszarem dzisiejszego regionu świętokrzyskiego silnie wiązały się jego działania dotyczące rozwoju przemysłu, górnictwa, hutnictwa i edukacji technicznej.
Staszic był jedną z najważniejszych postaci związanych z modernizacją Staropolskiego Okręgu Przemysłowego oraz z rozwojem instytucji, które miały budować nowoczesne zaplecze gospodarcze kraju.
Kielce i okolice są naturalnym miejscem do opowiadania o tej części jego dorobku. Szkoła Akademiczno-Górnicza w Kielcach, tradycje przemysłowe Białogonu, dziedzictwo Staropolskiego Okręgu Przemysłowego oraz świętokrzyskie krajobrazy związane z historią geologii i górnictwa tworzą opowieść, która pozostaje aktualna także dziś.
Nasze działania w Roku Stanisława Staszica
W Roku Stanisława Staszica realizujemy program działań poświęconych naszemu patronowi oraz dziedzictwu Staropolskiego Okręgu Przemysłowego. Chcemy przypomnieć Staszica nie tylko jako postać historyczną, ale także jako człowieka konkretnego działania: edukacji, nauki, przemysłu, rozwoju i odpowiedzialności za wspólnotę.
Stanisław Staszic jest obecny w Kielcach i regionie w wielu miejscach: ma swoje pomniki, popiersia, tablice, ulice, jest patronem szkół i instytucji. Mamy jednak poczucie, że ta pamięć wymaga dziś ożywienia i opowiedzenia na nowo — w sposób dostępny dla młodzieży, mieszkańców, szkół, instytucji i osób odwiedzających region świętokrzyski.
Na ten moment uzyskaliśmy wsparcie z kilku źródeł: z programu Patriotyzm Jutra – edycja 2026, którego operatorem jest Muzeum Historii Polski, realizowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a także od Miasta Kielce oraz Samorządu Województwa Świętokrzyskiego.
Dzięki temu możemy przygotować działania edukacyjne, społeczne, terenowe, promocyjne i upamiętniające, które będą służyć nie tylko obchodom rocznicowym, ale także trwałemu wykorzystaniu w szkołach, instytucjach i przez mieszkańców regionu.
Społeczne obchody w Parku Miejskim w Kielcach
Przygotujemy wydarzenie przy pomniku Stanisława Staszica w Parku Miejskim w Kielcach. Będzie ono związane przede wszystkim z 200. rocznicą śmierci Staszica i Rokiem Staszicowskim, ale także ze 120-leciem odsłonięcia jego pomnika w Kielcach. Planujemy symboliczne upamiętnienie, kwiaty, krótką część historyczną oraz wspólne spotkanie z udziałem mieszkańców, partnerów i młodzieży.
Kampania medialna i promocyjna
Przygotujemy kampanię informacyjną poświęconą Stanisławowi Staszicowi i Staropolskiemu Okręgowi Przemysłowemu. Powstaną materiały do mediów, posty, grafiki, krótkie filmy, ujęcia z drona oraz rekonstrukcje AI wybranych obiektów związanych z dziedzictwem przemysłowym regionu. Chcemy opowiedzieć tę historię w sposób nowoczesny, ciekawy i zrozumiały dla współczesnych odbiorców.
Mapa staszicowska i mapa Staropolskiego Okręgu Przemysłowego
Powstanie 2000 egzemplarzy mapy pokazującej miejsca związane ze Staszicem, hutnictwem, górnictwem i dawnym przemysłem regionu. Mapa będzie wykorzystywana podczas lekcji historii, a także przekazywana szkołom, instytucjom i partnerom, aby mogła być dalej rozpowszechniana w województwie świętokrzyskim.
Scenariusze lekcji i 60 godzin zajęć dla szkół
Przygotujemy gotowe scenariusze lekcji o Stanisławie Staszicu i Staropolskim Okręgu Przemysłowym — osobno dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Scenariusze prześlemy do szkół w regionie, tak aby mogły być wykorzystywane również po zakończeniu projektu.
Przeprowadzimy także 60 godzin zajęć dla uczniów. Podczas lekcji będziemy korzystać między innymi z mapy, prezentacji, quizów i odniesień do konkretnych miejsc w regionie świętokrzyskim.
Gra miejska „Staszic w Kielcach”
Przygotujemy grę miejską w przestrzeni Kielc, opartą na miejscach związanych ze Stanisławem Staszicem, pamięcią o nim i historią miasta. Scenariusz gry będzie otwarty, dzięki czemu szkoły, instytucje i mieszkańcy będą mogli korzystać z niego także w przyszłości, w trybie offline.
Odznaka krajoznawcza poświęcona Staszicowi i SOP
Stworzymy odznakę krajoznawczą poświęconą Stanisławowi Staszicowi i Staropolskiemu Okręgowi Przemysłowemu. Wskażemy miejsca w regionie, które trzeba będzie odwiedzić, aby ją zdobyć.
Powstanie też prosty system online, który pozwoli samodzielnie zaliczać kolejne punkty, wygenerować pamiątkowy dyplom oraz zamówić fizyczną odznakę.
Regionalna gra terenowa „Staszic i SOP”
Powstanie scenariusz regionalnej gry terenowej po miejscach związanych ze Staszicem i Staropolskim Okręgiem Przemysłowym. Będzie to materiał do samodzielnego wykorzystania — bez aplikacji, za to z mapą, wskazówkami i zadaniami. Scenariusz będzie można wykorzystywać w przyszłości, także w trybie offline.
Wycieczka autokarowa śladami Staszica i SOP
Zorganizujemy wycieczkę autokarową z przewodnikiem po najważniejszych miejscach w regionie związanych ze Staszicem i Staropolskim Okręgiem Przemysłowym. Planujemy odwiedzić między innymi zabytkowy zakład hutniczy w Maleńcu, zakład w Starachowicach oraz miejsca związane z dawnymi wielkimi piecami i zakładami przemysłowymi w Samsonowie, Kuźniakach, Bobrzy, Sielpi, Mostkach, Parszowie i Rejowie. W programie przewidujemy zwiedzanie, opowieść przewodnika oraz wstępy do wybranych muzeów i obiektów.
Medale pamiątkowe
Wykonamy 100 medali upamiętniających 200. rocznicę śmierci Stanisława Staszica i dziedzictwo Staropolskiego Okręgu Przemysłowego. Trafią one do partnerów, instytucji i osób, które mogą pomóc w promocji tej historii oraz budowaniu sieci ambasadorów projektu.
Partnerzy i dalsza współpraca
Projekt będziemy realizować we współpracy z partnerami. Szczególnie chcemy podkreślić współpracę ze Stowarzyszeniem Absolwentów Technikum Geologicznego w Kielcach, które towarzyszy nam od początku naszych starań i z którym współpracujemy w tym zakresie już od zeszłego roku.
Będziemy także zapraszać do współpracy kolejne instytucje, organizacje i osoby, które pomogą nam wspólnie opowiedzieć historię Stanisława Staszica i Staropolskiego Okręgu Przemysłowego. Zależy nam, aby działania miały charakter trwały, praktyczny i możliwy do dalszego wykorzystywania po zakończeniu projektu.
Odpowiedzialne upamiętnienie
Rok Stanisława Staszica chcemy prowadzić w sposób odpowiedzialny: z szacunkiem dla ogromu jego dorobku, ale także ze świadomością, że każda postać historyczna wymaga uczciwego namysłu i osadzenia w realiach swojej epoki.
Naszym celem nie jest tworzenie bezrefleksyjnej narracji pomnikowej. Chcemy pokazywać Staszica jako człowieka złożonego, ale zarazem wyjątkowo ważnego dla historii polskiej nowoczesności, edukacji, nauki, przemysłu i aktywności społecznej.
Dziedzictwo Staszica rozumiemy jako zobowiązanie do pracy na rzecz wspólnoty: przez edukację, wiedzę, odpowiedzialność obywatelską i troskę o rozwój lokalny.
Staszic w kilku punktach
1755
Urodził się w Pile, w rodzinie mieszczańskiej. Jego droga życiowa pokazuje awans człowieka wiedzy, pracy i konsekwencji.
1787–1790
Opublikował najważniejsze pisma polityczne, w tym „Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego” oraz „Przestrogi dla Polski”.
XIX wiek
Działał jako organizator nauki, edukacji, przemysłu i górnictwa. Wspierał rozwój szkół, instytucji naukowych i modernizację gospodarki.
1826 / 2026
Zmarł 20 stycznia 1826 roku w Warszawie. W 200. rocznicę śmierci Sejm RP ustanowił rok 2026 Rokiem Stanisława Staszica.
Zaproszenie do współpracy
Jesteśmy otwarci na współpracę z instytucjami, szkołami, organizacjami społecznymi, samorządami, mediami, środowiskami naukowymi i partnerami lokalnymi, którzy chcą włączyć się w działania związane z Rokiem Stanisława Staszica.
Szczególnie zależy nam na inicjatywach, które pomagają łączyć historię z edukacją, turystyką, kulturą, aktywnością obywatelską i promocją regionu świętokrzyskiego.
Jeżeli Państwa instytucja lub organizacja planuje działania związane ze Stanisławem Staszicem, Staropolskim Okręgiem Przemysłowym, historią Kielc albo dziedzictwem regionu, zachęcamy do kontaktu.
Aktualności
W tym miejscu będziemy publikować kolejne informacje dotyczące obchodów Roku Stanisława Staszica, potwierdzonych projektów, wydarzeń, materiałów edukacyjnych i partnerstw. Strona będzie aktualizowana wraz z ustalaniem harmonogramu działań i publikacją kolejnych materiałów.
Podstawa rocznicowa: Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 września 2025 r. w sprawie ustanowienia roku 2026 Rokiem Stanisława Staszica, Monitor Polski 2025, poz. 1057.
„`



